Bülent Eczacıbaşı Vakfı Fotoğraf Araştırma Merkezi (BEVFAM) arşivinden seçilen eserlerin yer aldığı ‘Göz Teması’, 26 Eylül-11 Ekim tarihleri arasında düzenlenecek 212 Fotoğraf Festivali kapsamında izleyiciyle buluşuyor. Farklı dönem ve fotoğrafçıların koleksiyonlarından bir araya getirilen seçki, fotoğrafçı ile öznesi ve fotoğraftaki özne ile izleyici arasında bakış üzerinden kurulan ilişkiye odaklanıyor.
Türkiye’nin kültürel değeri yüksek fotoğraf koleksiyonlarını koruma altına almayı, erişime açmayı ve ülkenin sanat ve kültür hafızasına kazandırmayı amaçlayan Bülent Eczacıbaşı Vakfı Fotoğraf Araştırma Merkezi (BEVFAM), arşivinden özel bir seçkiyi 212 Fotoğraf Festivali’ne taşıyor.
Bu yıl 26 Eylül - 11 Ekim tarihleri arasında dokuzuncu kez düzenlenen ve fotoğrafın 200’üncü yılına odaklanan festival kapsamında izleyiciyle buluşacak ‘Göz Teması’, fotoğrafçının çerçeveyi kurarken öznesine yönelttiği dikkat ile öznenin buna karşılık veren, bazen teslim olan, bazen de direnen ifadesi arasındaki karşılaşma anını merkezine alıyor.
Akaretler No:5’te izleyiciyle buluşacak ‘Göz Teması’, 26 Eylül - 11 Ekim tarihleri arasında her gün 11.00-20.00 saatlerinde ziyaret edilebilecek.
Bir bakışın kurduğu görünmez bağ
Portrenin sanat tarihinin en büyüleyici konularından biri olmasının temelinde, insan yüzüne duyulan içgüdüsel çekimin yattığı düşünülebilir. Yeni doğan bebekler henüz dünyayı net göremezken bile karmaşık görüntüler arasından insan yüzünü ayırt eder; göz teması kurarak karşısındaki ifadeyi anlamaya çalışır ve baktıkları kişinin yüz ifadesini taklit eder. Kökleri insanlığın başlangıcına uzanan bu davranış, yaşam boyunca başkalarıyla kurulan ilişkilerin de önemli unsurlarından biri olmayı sürdürür. Bir başkasıyla göz teması kurmak ya da bundan kaçınmak, ilişkinin niteliğini belirleyen güçlü bir iletişim biçimine dönüşür.
Fotoğrafın ilk yıllarında uzun pozlama süreleri nedeniyle stüdyo portrelerinde doğrudan göz temasına pek rastlanmaz. Bir objektifle dakikalar boyunca kıpırdamadan bakışmak neredeyse olanaksızdır. Fotoğraf teknolojisinin gelişmesi ve çekim sürelerinin kısalmasıyla birlikte ise öznenin bakışı kamerayla ve dolayısıyla fotoğrafın gelecekteki izleyicisiyle buluşmaya başlar.
‘Göz Teması’ tam da bu karşılaşmanın oluşturduğu ilişkiye odaklanıyor. Fotoğraftaki bakış, geçmişten henüz tanımadığı bir geleceğin izleyicisine yöneliyor. İzleyici özneyle göz göze geldiğinde kayıtsız kalmak zorlaşıyor; bakışı okumaya, ardındaki ifadeyi anlamlandırmaya çalışıyor ve fotoğrafın çekildiği an ile kendi zamanı arasında görünmez bir bağ kuruyor.
BEVFAM Arşivi’ndeki farklı koleksiyonlar aynı seçkide
‘Göz Teması’, Hüseyin Cahit Aktuna, Tuğrul Çakar, Nusret Nurdan Eren, Sinan Koçaslan, Robert John Marshall, Garbis Özatay, Tahsin Saya, Gülnur Sözmen ve Sinan Turan koleksiyonlarından arşivsel pigment baskılar ile Mehmet Bayhan, Metehan Özcan ve Mert Rüstem koleksiyonlarından gümüş jelatin baskıları bir araya getiriyor.
Farklı dönemlere, üretim pratiklerine ve arşivleme yaklaşımlarına ait bu çalışmalar, "Göz Teması" başlığı altında yan yana gelerek portrenin fotoğraf tarihindeki dönüşümünü ve insan bakışının zamanın ötesinde kurabildiği ilişkiyi görünür kılıyor.
Fotoğrafın 200’üncü yılında İstanbul’un iki yakasında
Bu yıl dokuzuncusu düzenlenen 212 Fotoğraf Festivali, 26 Eylül - 11 Ekim 2026 tarihleri arasında İstanbul’un iki yakasına yayılan farklı mekânlarda gerçekleşiyor. Fotoğrafın 200’üncü yılına odaklanan festival, mecranın geçmişini, hafıza oluşturmadaki rolünü ve günümüzde geçirdiği dönüşümü farklı perspektiflerden ele alıyor.
Türkiye’den ve dünyadan sanatçıları, akademisyenleri ve üretici isimleri bir araya getiren festival programında sergilerin yanı sıra söyleşiler, atölyeler, film gösterimleri ve performanslar da yer alıyor.