Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, son bir ayda market fiyatlarında 17 üründe, üretici fiyatlarında ise 16 üründe artış görüldüğünü belirtti. Yazın çok tüketilen yeşil fasulye ve domates, en fazla fiyat artışı gösteren ürünler oldu.
Bayraktar, yaptığı açıklamada, Temmuz ayında market fiyatlarında 4 üründe fiyat değişimi görülmediğini, 16 üründe azalma, 17 üründe ise fiyat artışı olduğunu kaydetti. Buna göre, patlıcan, süt, mısırözü yağı ve toz şeker fiyatında değişim görülmezken, fiyat düşüşü yüzde 25,07 ile en fazla yeşil soğanda meydana geldi. Yeşil soğandaki fiyat düşüşünü, yüzde 12,48 ile kuru incir, yüzde 12,32 ile çilek, yüzde 11,78 ile nohut, yüzde 10,62 ile kiraz, yüzde 8,42 ile kırmızı mercimek, yüzde 7,99 ile marul, yüzde 7,61 ile yeşil mercimek, yüzde 5,16 ile dana eti, yüzde 4,24 ile şeftali, yüzde 3,86 ile pirinç, yüzde 3,84 ile zeytinyağı, yüzde 2,06 ile Antep fıstığı, yüzde 1,43 ile kabak, yüzde 0,89 ile kuru üzüm, yüzde 0,13 ile tavuk eti izledi.
-TAZE FASULYEDE FİYAT ARTTI-
Markette en fazla fiyat artışı ise yüzde 24,74 ile yeşil fasulyede görüldü. Yeşil fasulyedeki fiyat artışını, yüzde 17,69 ile salatalık, yüzde 15,93 ile domates, yüzde 9,91 ile elma, yüzde 9,77 ile fındık, yüzde 9,02 ile karpuz, yüzde 8,74 ile havuç, yüzde 8,51 ile limon, yüzde 7,50 ile kuru soğan, yüzde 5,71 ile yumurta yüzde 5,64 ile maydanoz, yüzde 4,85 ile kuru kayısı, yüzde 2,27 ile sivri biber, yüzde 1,49 ile patates, yüzde 1,41 ile ayçiçeği yağı, yüzde 0,81 ile kuru fasulye, yüzde 0,15 kuzu eti takip etti.
-ÜRETİCİDE EN FAZLA ARTIŞ DOMATESTE-
Temmuz ayı üretici fiyatlarında 10 üründe fiyat değişimi görülmezken, 7 üründe azalma, 16 üründe ise fiyat artışı meydana geldi.
Zeytinyağı, pirinç, nohut, kuru fasulye, çilek, elma, limon, patates, maydanoz ve kabak fiyatlarında değişim görülmezken, fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 14,29 ile kuru incir oldu. Kuru incirdeki fiyat düşüşünü, yüzde 11,11 ile kuru kayısı, yüzde 9,84 ile Antep fıstığı, yüzde 3,47 ile yeşil soğan, yüzde 3,16 ile kiraz, yüzde 2,56 ile kuru üzüm, yüzde 0,94 ile süt izledi.
Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 29,63 ile domateste görüldü. Bunu, yüzde 25,11 ile kuru soğan, yüzde 21,75 ile yeşil fasulye, yüzde 18,90 ile iç fındık, yüzde 16,31 ile sivri biber, yüzde 15 ile salatalık, yüzde 12,16 ile kırmızı mercimek, yüzde 11,20 ile havuç, yüzde 9,82 ile karpuz, yüzde 8,33 ile şeftali, yüzde 6,49 ile yumurta, yüzde 4,58 ile patlıcan, yüzde 3,18 ile kuzu eti, yüzde 2,03 ile yeşil mercimek, yüzde 1,25 ile marul, yüzde 0,39 ile dana eti takip etti.
-ÜRETİCİ MARKET FİYAT FARKI EN ÇOK ELMADA GÖRÜLDÜ-
Temmuz ayında üretici ve market fiyatları arasındaki farkın devam ettiğine, TZOB tarafından izlenen 33 üründe ortalama yüzde 186,5 fiyat farkı görüldüğüne dikkat çeken Bayraktar, Temmuz ayında üretici-market fiyat farkının en fazla elma, salatalık, patates, kuru incir ve kuru kayısıda yaşandığını belirtti. Buna göre, üretici ve market arasındaki fiyat farkı yüzde 421,76 ile en fazla elmada görülürken, elmadan sonra fiyat farkı sırasıyla salatalıkta yüzde 385,91, patateste yüzde 380,67, kuru incirde 307,42, kuru kayısıda 305, patlıcanda yüzde 282,19, kabakta yüzde 258,72, karpuzda yüzde 252,68, maydanozda yüzde 241,56, sütte yüzde 231,75, yeşil fasulyede yüzde 231,47, kuru üzümde yüzde 223,42, sivri biberde yüzde 214,15, domateste yüzde 211,3'ü buldu.
Üreticiden markete fiyat farkının elmada 5,2, patateste 4,8, kuru incir ve kuru kayısıda 4,1 kata çıktığı görülürken, üreticide 60 kuruş olan elma halde 1 lira 19 kuruşa, pazarda 2 lira 37 kuruşa, markette 3 lira 13 kuruşa üreticiye sunuldu.
-RUSYA'YA İHRACATIN GERİLEMESİ ETKİLEDİ-
Üretici ve market fiyatlarında domates, yeşil fasulye, sivri biber, salatalık, karpuz, havuç, kuru soğan gibi sebzelerde son bir ayda fiyat artışı olduğunu vurgulayan Bayraktar, fiyat değişimlerinin nedenlerini şu şekilde açıkladı:
"Bu ürünlerin en fazla üretiminin yapıldığı Akdeniz Bölgesi'nde sera üretiminin tamamlanmasının ardından yayla üretiminde hasat başlamaktadır. Ancak sera üretiminin yoğun olduğu dönemde Rusya'ya yapılan ihracattaki kısıtlama nedeniyle fiyatların gerilemesi, domates, sivri biber ve salatalık ürünlerinin yayla ekimini azaltmıştır. Ekim alanının Akdeniz Bölgesi'nde daralması, İç Anadolu Bölgesi'nde ise hasadın henüz yeterince yoğunlaşmaması, domates, sivri biber ve salatalıkta fiyat artışına yol açtı."
Açıklamaya göre, yeşil fasulyedeki fiyat artışında, üretimde ilk sırada bulunan Samsun'da yaşanan sel afeti nedeniyle gerçekleşen verim kaybı etkili olurken, kuru soğanda hasat edilen ürün miktarındaki azalmaya bağlı arzdaki daralma nedeniyle fiyatlarda artış görüldü. Kuru soğanda özellikle Çukurova'da hasadın tamamlanması ve İç Anadolu Bölgesi'nde hasadın yeni başlamış olması nedeniyle piyasadaki ürün azlığı fiyatların yükselmesine neden oldu.
Kırmızı mercimekte hasadın yoğun olduğu dönemde fiyatlar gerilerken, yerli ürün miktarının, ihracatın da sürmesi nedeniyle yetersiz kalınca son bir ayda üretici fiyatları arttı. Fındıkta ise hasadın başlamamış olması ve bu yıl rekoltenin düşük tahmin edilmesi yüzünden üretici ve market fiyatları artış gösterdi.
Üretici ve marketlerde karpuz fiyatlarının artmasının nedeni yaz aylarında karpuza olan talebin artmasına karşın hasadın azalması oldu. Yeşil soğan üretiminde ise artan hava sıcaklıklarının ürünün kalitesini olumsuz etkilemesiyle birlikte talepte daralma meydana geldi. Buna bağlı olarak yeşil soğanın fiyatı düşüş gösterdi.