Savcılıkça yürütülen soruşturma kapsamında Rekabet Kurulu, Ticaret Bakanlığı ile İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin ve Antalya Büyükşehir Belediyeleri Hal Müdürlüklerine müzekkere yazıldı. Şüphelilerin yaş sebze ve meyve ticaretindeki işlem hacimlerine ilişkin raporlar dosyaya dahil edildi. Vergi Denetim Kurulu tarafından savcılığın talebi üzerine yapılan incelemelerde ise bin 29 çiftçinin beyanına başvuruldu. Çiftçilerin ifadeleri ile tedarikçi konumundaki şüpheli şirketlerin defter ve belgeleri birlikte incelendi. 14 Temmuz 2026 ve 3 Eylül 2026 tarihli raporlarda, bazı tedarikçilerin çiftçilerden satın aldıkları ürünleri gerçek alış fiyatından daha yüksek gösterecek şekilde müstahsil makbuzu düzenlediği belirtildi.
Tuğba Karakoç
Raporlarda, bazı şüphelilerin piyasadaki hakim konumlarını kullanarak ürün arzını olduğundan düşük, maliyetleri ise yüksek gösterdiği ifade edildi. Ayrıca tedarik zincirinin gereksiz şekilde uzatıldığı ve bu yöntemlerle fiyatların yukarı yönlü manipüle edilerek fahiş fiyat uygulamasına neden olunduğu kaydedildi.
"Ölü şahıslar adına makbuz düzenlendi"
Raporda yer alan tespitlerden birinin Ahmet Demir Gıda Nakliye Hayvancılık Et ve Süt Ürünleri Turizm Tekstil Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne ilişkin olduğu belirtildi. Şirketin 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında, daha önce ölüm kaydı bulunan bazı kişiler adına müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi. Raporda, söz konusu kişilerin bir bölümünün ölüm tarihlerinin 2014 ve 2016 yıllarına kadar uzandığı, düzenlenen makbuzların tutarlarının ise kişi başına 29 bin lira ile 118 bin lira arasında değiştiği aktarıldı. Essa Tarım Ürünleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında hazırlanan raporda da benzer tespitlere yer verildi. Şirket tarafından daha önce hayatını kaybettiği belirlenen 27 farklı kişi adına müstahsil makbuzu düzenlendiği, adına makbuz düzenlenen kişilerin önemli bölümünün ise şirkete ürün satmadıklarını beyan ettikleri belirtildi.
Çiftçilerden dikkat çeken beyanlar
Raporda yer verilen çiftçi beyanlarında, makbuzlarda gösterilen fiyatlarla ürünlerin gerçek satış fiyatları arasında fark bulunduğu ifade edildi. Bigadiç Derin Tarım Ürünleri Yaş Sebze Meyve Hayvancılık Gıda Turizm Sanayi İthalat İhracat ve Pazarlama Ticaret Limited Şirketi tarafından adına 818 bin 125 liralık müstahsil makbuzu düzenlenen A.K., kapya biberini şirket adına hareket eden İsmail D.’ye sattığını belirtti. A.K., ürünün kilogramını en fazla 11,50 liradan sattığını ancak makbuzlarda kilogram fiyatının ortalama 18,70 lira olarak gösterildiğini ifade etti. Adına 759 bin 776 liralık makbuz düzenlenen C.S. ise ürünlerini 8-9 liradan sattığını, buna karşılık makbuzlarda kilogram fiyatının 18,70 ile 23,95 lira arasında gösterildiğini söyledi. E.B. ise adına 1 milyon 236 bin 522 liralık makbuz düzenlenmesine rağmen bu belgelerden haberi olmadığını, makbuzlarda yer alan kapya biberini hiç üretmediğini ve herhangi bir firmaya satmadığını beyan etti.
Kayıtlarda milyonlarca kilogramlık fark
Essa Tarım’a ilişkin incelemede şirketin envanter ve ticari kayıtları arasında da uyumsuzluk bulunduğu kaydedildi. Rapora göre şirket, 2026 yılının ilk üç ayında müstahsil makbuzu ile 3 milyon 913 bin 600 kilogram, fatura ile ise 2 milyon 888 bin 124 kilogram sanayi tipi portakal satın aldı. Aynı dönemde satış faturalarında 9 milyon 31 bin 731 kilogram portakal satışı bulunduğu belirtildi. Dönem başındaki ticari mallar hesabının tamamının portakal stoku olduğu kabul edilse dahi yaklaşık 2 milyon 230 bin kilogramlık farkın karşılanamadığı kaydedildi. Şirketin Ocak, Şubat ve Mart 2026 döneminde fatura ile toplam 13 milyon 488 bin 581 kilogram limon, mandalina, nar ve portakal satışı yaptığı, ancak Hal Kayıt Sistemi’ne yalnızca 8 milyon 384 bin 428 kilogramlık satış bildirdiği de raporda yer aldı. Şirketin 2025 hesap döneminde yüzde 0,50, 2026 yılının ilk çeyreğinde ise yüzde 0,68 net karlılık beyan ettiği belirtildi.
Kayıt sistemlerinin karşılaştırılması gerektiği vurgulandı
Raporda ayrıca yaş sebze ve meyve sektöründeki kayıt sistemlerinin farklı kurumlar tarafından farklı amaçlarla yürütüldüğü değerlendirmesine yer verildi. Üretimden nihai satışa kadar Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ÇKS, TÜKAS ve ÖKS kayıtları ile Ticaret Bakanlığı’nın Hal Kayıt Sistemi ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın müstahsil makbuzu ve fatura düzeninin büyük ölçüde birbirinden bağımsız işletildiği belirtildi. Bu nedenle tek bir kayıt üzerinden üretim, teslim, ticari dolaşım ve ödeme süreçlerinin tamamına ilişkin kesin sonuca ulaşmanın mümkün olmadığı, farklı kurumların kayıtlarının birbiriyle karşılaştırılması gerektiği vurgulandı. Soruşturmanın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tüm yönleriyle sürdürüldüğü bildirildi.
Tuğba Karakoç